SELÇUK BEY KİMDİR?
Doğum tarihi : ??.??.0910 Ölüm tarihi : ??.??.1009
Selçuk Bey kaç yaşında öldü : 99
Kilo & Boy :
Burcu :
Meslek : Asker, Devlet Başkanı
Selçuk Bey doğum yeri :
Ölüm yeri : Cend Kazakistan
SELÇUK BEY BİYOGRAFİSİ
Büyük Selçuklu Devleti’ne adını veren kişidir. Selçuk Bey aracılığıyla önceden 960 senesinde temelleri atılan ve bir Türk devleti olan Büyük Selçuklu Devleti, 1038senesinde torunu Tuğrul Bey aracılığıyla bağımsızlığı ilan edilerek kurulmuştur.
Selçuk Bey, hemen hemen 910 senesinde doğmuştur. Tam ismi Selçuk bin Dukak’dır. Aral Gölü’yle Hazar Denizi içindeki topraklara egemen olan Oğuz Türkleri’nin Kınık boyundandır. Babası Dukak Subaşı Oğuzların ordu komutanıdır. Onuncu yüzyıl başlarında doğan ve babası Dukak Bey öldüğü zaman halen 17-18 yaşlarında olan Selçuk Bey, Yabgu’nun yanında görev aldı ve yetişti. Daha sonra da Yabgu Oğuzlarına subaşı oldu.
Selçuk Bey zamanında Oğuz Türkleri İslamiyeti kabul ederler. Aynı zamanda Kınık boyu Anadolu’ya Oğuz Yabgu devletinden koparak göç etmiştir.
Genç yaşına rağmen yüksek mevkilere ulaşan Selçuk Bey’in giderek git gide artan saygınlığı, Oğuz Devleti’nin Yabgusu ve eşini rahatsız etti. Bir süre sonra Yabgu ile arası açılan Selçuk Bey, kendisine bağlı kalabalık Oğuz kütleleriyle, Maveraünnehir’e doğru göç etti. Çok sayıda at, deve, koyun ve sığırı da yanlarında götürdüler. Bu göçün asıl sebebi yer darlığı ve otlak yetmezliği idi.
Selçuk Bey aracılığıyla önceden 960 senesinde temelleri atılan ve bir Türk devleti olan Büyük Selçuklu Devleti, 1038 senesinde torunu Tuğrul Bey aracılığıyla bağımsızlığı ilan edilerek kurulmuştur. Selçuk Bey aracılığıyla kurulduğu kabul gören Büyük Selçuklu Devleti Türkler’in göçmenliğine son vererek yerleşik hayata başlamaları için mühim bir adım olmuştur.
Bağdat‘ı başkent yapan Büyük Selçuklu Devleti 10.000.000 Km kadar uzanan sınırları ile döneminin kuvvetli devletleri içinde yer almıştır. Dil olarak Türkçe ve Farsça kullanan devlet Monarşi yöntemi ile yönetilmekteydi. Din olarak İslam kabul gören Büyük Selçuklu Devleti’nin bayrağında Turkuaz renginde çift başlı bir kartal bulunmaktadır.
Selçuk Bey 960’ı takip eden senelerda Seyhun (Sırderya) nehri kenarında yine bir Oğuz şehri olan Cend’e geldi. Maveraünnehir’den daha evvel göç etmiş Müslüman Türkler de burada oturuyordu. Selçuk Bey’in Türklerle diğer İslâm ülkeleri içinde bir sınır teşkil eden Cend’e gelişi, tarihte mühim bir çağın başlangıcı sayılır.
Selçuk Bey, bu yeni bölgenin siyasî ve sosyal şartlarını da değerlendirerek, kendisine bağlı Oğuzlarla birlikte Müslüman oldu. Buhara ve Harezm gibi yakın İslâm ülkelerinden de din adamları istedi. Müslüman olan oğuzlara, diğer soydaşlarından ayırt etmek için özel bir adlandırma ile Türkmen denmeye başlandı. Böylelikle, Türkmen adıyla da anılan bu Türk kütlesi, siyasî ve sosyal yönden yeni bir hüviyet kazanmış oluyordu. Artık o, İslâmiyet için “cihada hazır bir gazi” idi. Nitekim, Oğuz Yabgusu’nun memurları Cend şehrine yıllık vergiyi almak için geldikleri zaman “Ben kâfirlere haraç vermem” diye onları 960 senesinde uzaklaştırdı. Gerçekten de Oğuz Yabgusu halen Müslümanlığı kabul etmemişti.
Bundan sonra İslâmiyeti yaymak için mücadeleye başladı. Bundan sonra git gide yerleşip yaygınlaşan Türkmen adı, 13. yüzyıldan bu yana tamamen Oğuz adının yerini aldı. Oğuz Devletine karşı yaptığı çarpışmalardan iki mühim fayda sağladı. Birinci fayda, Müslüman Oğuzların kendisine katılması ve savaşlarda görev alması oldu. İkinci fayda ise, Cend şehri ve civarında Yabgu’nun nüfuzunu kırarak kendi bağımsızlığını ilân etmesi idi. Bu savaşlardan birinde oğlu Mikail’i kaybetti. Bunun üzerine Mikail’in oğulları olan Tuğrul Bey ve Çağrı Bey’i yanına alarak kendi yetiştirdi.
Komşu devletler de onun bağımsızlığını tanıdılar. Artık Selçuklu Devleti kurulmuş oluyordu. Şimdilik küçücük bir devlet idi ve tam bağımsız sayılamazdı.
Bu arada Türk Karahanlı Devleti ile İranlı Sâmanî Devleti savaş halindeydiler. Sâmanî Devleti, Selçuk Bey’den yardım istedi. Selçuk Bey’in hem yeni topraklara ihtiyacı, hem de Büyük Türk Hakanlığı’nda gözü vardı. Oğlu Arslan Bey’in kumandasında gönderdiği kuvvetler aracılığıyla Sâmanî Devleti Karahanlılara galip geldi. Bunun sonucu ve karşılığı olarak da Buhara ile Semerkant içinde, Nûr kasabası yakınlarında bir bölge yurtluk olarak Selçuklulara verildi.
Artık Selçuklu Devleti, bir yanda Karahanlı Türk Devleti, öbür tarafta İran Sâmanî Devleti olmak üzere iki büyük devlet içinde yer almış yer alıyordu ve burada tutunmak zorundaydı. Selçuklular, iki devletle ilişkilerini bütün fırsatları değerlendirerek dengelediler.
Karahanlılar 992’de Sâmanîler başkenti Buhara’yı zaptettiler. Sâmanîler bölgeye yani Maveraünnehir’e fakat Oğuz Devletinin yardımı ile tekrar hâkim olabildiler. Lakin artık Sâmanî Devletinde huzursuzluk ve kargaşa yoğunlaşıyordu. Bundan Gazne Türk Devleti de yararlanmak istedi. Çünkü yeni Gazne Türk Devleti halen Sâmanîlere bağımlı olmaktan kurtulamamıştı ve kurtulmak için fırsat kolluyordu.
Selçuk Bey’in Sasani-Karahanlı karşılaşmasında elde ettiği bozkırlar, Karahanlıların 999 senesinde Sasanileri tam anlamıyla yıkmasıyla Selçuk Bey ve Kınık Boyu’nun resmi hakimiyet alanı halini aldı. Sasaniler’den boşalan bölgeyi Karahanlılardan önce sahiplenen Selçuk Bey, tebaası ile birlikte Horasan’a yerleşip bu bölgeyi yurt edindiler. Selçuk Bey ve Kınık boyu, artık müstakil bir güç ve hakimiyet alanları kesinleşmiş bir beylik olarak anılıyordu.
Sâmanî Devleti, Büyük Hakanlığı elinde tutan kuvvetli Karahanlı Devleti ile, git gide kuvvetlenen Selçuk ve Gazne Türk devletleri içinde yok olmaya mahkûmdu. Türk devletleri de Büyük Hakanlık için birbirleriyle mücadele verdiler ve ağır ağır üstünlüklerini kabul ettirdiler.
Selçuk Bey, uzun ve başarılı bir ömrün ardından 100. Yaşını devirerek 1009 senesinde vefat ettiğinde veliahdına büyük ve kuvvetli bir beylik bırakmıştı. Selçuk Bey’in oğlu Arslan Bey, babasından devraldığı beyliğini daha da güçlendirecek, Büyük Selçuklu Devletinin temellerini atacaktır. Arslan Bey, halen babası Selçuk Bey hayattayken beyliğinin idaresinde görevler almaya başlamıştı.
Mikail, Arslan, İsrafil, Yusuf ve Musa adındaki oğullarıyla birlikte Büyük Selçuklu Devleti’nin temellerini atan Selçuk Bey 1009 senesinde ve 100 yaşlarında öldüğü zaman devleti iyice teşkilâtlanmış, Selçuklu İmparatorluğunun temelleri tamamen atılmıştı.
Mikail Yabgu, Arslan Yabgu, Musa Yabgu, Yunus Yabgu adlarında 4 oğlu vardı.
Selçuk Bey, 1009 senesinde Kazakistan’da Cend’de ölmüştür. Ölümünden sonra yerine oğlu Arslan geçti. Selçuk Bey’in temelini atıp miras bıraktığı bu devlet oğlu Arslan Bey zamanında geniş sınırlara ulaşarak ihtişamını artırdı. Ardından torunu Tuğrul Bey devletin başına geçti. Onun ardından da Tuğrul Bey’in kardeşi Çağrı Bey’in oğlu Alp Arslan devletin sınırlarını olabildiğince genişletti.
1038 senesinde kurulduğu kabul gören ve 1150’li senelerda yaşanan haçlı saldırıları ve göçebe istilaları sebebiyle ekonomisinde ve ordusunda yaşanan büyük sıkıntılar sonucu 1157 senesinde Büyük Selçuklu Devleti varlığını sonlandırdı.
