TEPEDELENLİ ALİ PAŞA KİMDİR?
Doğum tarihi : ??.??.1744 Ölüm tarihi : 24.Ocak.1822
Tepedelenli Ali Paşa kaç yaşında öldü : 78
Kilo & Boy :
Burcu :
Meslek : Asker, Siyasetçi
Tepedelenli Ali Paşa doğum yeri : Tepedelen, Arnavutluk
Ölüm yeri : Yanya, Yunanistan
TEPEDELENLİ ALİ PAŞA BİYOGRAFİSİ
Yanya Aslanı olarak anılan, 1803 ila 1822 senelerı içinde Osmanlı’nın Yanyavaliliği görevini yerine getirmiş olan devlet adamı.
Tepedelenli Ali Paşa, Arnavutluk’un Tepedelen(Tepelena) kasabasında dünyaya geldi. Zengin bir aşiretin ağası olan babasının nüfzunda sorunsuz bir hayat süren Ali Paşa, 1758senesinde babasının öldürülmesinden sonra annesinin öncülüğünde kurulan eşkiya çetesine önderlik yaptı. Çetesi ile birlikte Negroponte’deki bir isyanın bastırılmasında Osmanlı valisine yardım edince, Osmanlı Devleti’nin de ilgisini çekmiş oldu.
1968 senesinde, Delvina paşasının kızıyla evlenmesi ile birlikte yaşamı değişti. Bu evlilikten sonra Osmanlı içinde bi hayli hızlı bir yükselişe geçen Ali Paşa, 1787 senesinde Sırbistan’daki ayaklanmaların bastırılmasında mühim bir rol oynadı. 1788 senesinde, sonraki 33 yıl boyunca hakimiyeti altında kalacak olan Yanya’nın valiliğine getirildi.
Bölgedeki Rum’lar, ardındandan başarılı olup Yunanistan’ın kurulmasına yol açacak olan bağımsızlık hareketlerinin temelini o senelerda atmaya başlamışlardı. Filiki Eterya ve benzeri dernekler kurarak Osmanlı’dan bağımsızlıklarını kazanmaya çalışan Rumlar’ın bu hareketlerini Ali Paşa çok şiddetli bir biçimde bastırdı. Ayrıca 1798 senesinde Napolyon’un donanmasına karşı kazandığı zafer ve Rumeli’de bastırdığı Pazvandoğlu isyanları aracılığıyla bölgedeki siyasi ve askeri nüfuzunu da arttırdı.
Tepedelenli Ali Paşa’nın ekonomik, siyasi ve askeri nüfuz alanıdaki artış Osmanlı sarayında hoş karşılanmıyor, fakat ülke içinde ve dışındaki sorunlar ve Paşa’nın Rum asilere karşı olan tutumu neticesinde isyanların azalması sebebiyle ona karşı da çıkılmıyordu. Bu durum, 1919 senesinde, döneminin Alvonya Mutasıf’ı İbrahim Paşa’yı makamından ederek yerine oğlu Muhtar Paşa’yı geçirmesine kadar sürdü. Bu hareket, kendisinden izin alınmadığı için padişah II. Mahmut’un tepkisini çekti ve Tepedelenli Ali Paşa, oğullarıyla birlikte makamlarından uzaklaştırıldı.
Görevinden alınmayı kabul etmeyen Ali Paşa, Boğdan, Mora ve civarındaki adalarda isyanlar çıkarttı, Rum’larla anlaşarak Osmanlı’ya karşı bir tehtit oluşturmaya başladı. Bunun üzerine Osmanlı otoriteleri aracılığıyla hain ilan edildi ve kendisine karşı savaş açıldı. Kısa süre içinde elindeki toprakların çoğunu kaybeden Ali Paşa, Yanya Kalesi’ne çekilerek direnişe başladı.
Serasker Hurşit Paşa komutasındaki kuvvetlere karşı uzun süre kalesini savunamayan Ali Paşa, canına dokunulmaması koşuluyla teslim oldu, fakat 24 Ocak 1822’de kurşuna dizilerek idam edildi.
Yaşadığı dönem boyunca Lord Byron gibi ünlü yazarların yahut Avrulpa ülkelerinin siyasetçilerinin ziyaretine uğrayan Ali Paşa, Alexandre Dumas’ın klasik eseri Monte Cristo Kontu’nda da kendisine yer edinmiştir.
